ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است

در پاسخ به این سوال که ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است باید گفت: بله، اگر بخشش در قالب “عقد هبه” (بخشش مجانی) باشد، طبق قانون مدنی اصولا قابل پس گرفتن است؛ مگر اینکه مال به محارم (مثل فرزند یا والدین) بخشیده شده باشد، مال فروخته یا تغییر کرده باشد، یا بخشش در قالب سند “صلح‌ نامه” و “ابراء ذمه” ثبت شده باشد که در این حالات دیگر قابل برگشت نیست.

ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است ؟

برای اینکه بدانید ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است یا خیر، باید به یک فرمول ساده نگاه کنید: اگر بخشش شما یک (تعارف و بخشش ساده و مجانی (هبه)) بوده، بله معمولاً قابل پس گرفتن است؛ اما اگر برای این بخشش، (سند صلح‌ نامه یا برگه محضریِ چشم‌ پوشی از حق) امضا کرده‌ اید، خیر به هیچ وجه قابل برگشت نیست.

پس گرفتن سهم الارث بخشیده شده

برای اینکه بدانیم پس گرفتن سهم الارث بخشیده شده امکان‌ پذیر است یا خیر، ابتدا باید ببینیم این بخشش در قالب چه سند و عنوان حقوقی صورت گرفته است. این موضوع به دو شکل کلی رخ می‌ دهد:

1- بخشش در قالب عقد هبه (قابل پس گرفتن با شرایط قانونی)

اگر شما سهم‌ الارث خود را به یکی از وراث یا شخص دیگری (هبه) کرده باشید (یعنی مجانی به او داده باشید)، اصل بر این است که می‌ توانید تحت شرایطی آن را پس بگیرید. به این کار در قانون (رجوع از هبه) می‌ گویند.

2- بخشش در قالب عقد صلح یا ابراء (غیر قابل برگشت)

اگر در شورای حل اختلاف یا دفترخانه، سند (صلح‌ نامه) (صلح معوض یا بلاعوض) امضا کرده باشید یا ذمه شخص را (ابراء) کرده باشید (یعنی بگویید دیگر هیچ حقی ندارم)، به هیچ وجه امکان پشیمانی از بخشیدن ارث و پس گرفتن آن وجود ندارد.

شرایط رجوع از هبه توسط وراث و شخص واهب

اگر بخشش سهم‌ الارث در قالب هبه باشد، شخص بخشنده (واهب) تا زمانی که زنده است می‌ تواند با رعایت قوانین برای پس گرفتن مال بخشیده شده اقدام کند. اما قانون در ماده ۸۰۳ قانون مدنی اعلام کرده که در صورت وجود شرایط زیر، دیگر نمی‌ توان مال را پس گرفت:

بخشیدن به محارم: اگر ارث به پدر، مادر یا فرزندان بخشیده شده باشد، دیگر قابل پس گرفتن نیست. (البته در مورد بخشش به همسر، اختلاف‌ نظر حقوقی وجود دارد اما به برادر و خواهر معمولاً قابل رجوع است).

تغییر در مال: اگر مال بخشیده شده از حالت اولیه خارج شده باشد (مثلاً زمین ساخته شده باشد).

انتقال به غیر: اگر شخص گیرنده، مال یا سهم‌ الارث را به کس دیگری فروخته یا منتقل کرده باشد.

فوت یکی از طرفین: در صورت فوت بخشنده یا گیرنده، حق رجوع از بین می‌ رود و رجوع از هبه توسط وراث شخص بخشنده امکان‌ پذیر نخواهد بود.

پشیمانی از بخشیدن ارث، قدم بعدی چیست؟

اگر دچار پشیمانی از بخشیدن ارث شده‌ اید و شرایط بالا (عدم انتقال به غیر، عدم تغییر مال و هبه به غیرمحارم) را دارا هستید، باید مراحل زیر را طی کنید:

ارسال اظهارنامه رسمی: ابتدا یک اظهارنامه مبنی بر رجوع از هبه برای شخص گیرنده بفرستید.

تنظیم دادخواست: دادخواستی تحت عنوان (تایید رجوع از هبه و ابطال سند (در صورت وجود سند)) از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید.

اثبات هبه: اگر بخشش به صورت شفاهی یا رسید عادی بوده، باید با شهادت شهود یا سایر ادله، ابتدا وقوع هبه را در دادگاه ثابت کنید.

پرسش و پاسخ ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است

در پایان

پاسخ به این سوال که ایا ارث بخشیده شده قابل برگشت است یا خیر، کاملاً به نوع سند و عنوان حقوقی بخشش بستگی دارد.اگر بخشش در قالب یک تعارف و هبه ساده (بدون دریافت وجه) باشد، قانون اصولا حق رجوع و پس گرفتن مال را به شما می‌ دهد؛ مگر اینکه مال به محارم (مثل فرزند یا والدین) بخشیده شده باشد، فروخته شده باشد، یا تغییر اساسی کرده باشد. اما اگر این بخشش در قالب سند صلح‌ نامه یا ابراء ذمه (چشم‌ پوشی قطعی از حق) در دادگاه یا دفترخانه ثبت شده باشد، دیگر به هیچ وجه راه بازگشتی وجود ندارد.